Bij veel hellende daken in Rivierenland lijkt het probleem aan de buitenkant te zitten. Pannen liggen scheef, nokken bewegen, of er ontstaat een lekkage. In de praktijk zien we rond Zaltbommel, Buren en de Betuwe dat de echte oorzaak vaak dieper ligt: in de panlatten en tengels die het hele dak dragen.
Twijfel je of die lagen bij jouw dak nog gezond zijn? Veel huiseigenaren merken pas laat dat het dak van binnenuit zijn stabiliteit verliest.
Panlatten dragen het gewicht van de dakpannen. Tengels zorgen voor ventilatie en afwatering tussen het onderdak en de pannen. Samen vormen ze het skelet waarop de hele dakbedekking rust. Zolang dit hout droog blijft, kan een dak tientallen jaren meegaan.
In de Bommelerwaard en rond Culemborg zien we echter dat vocht hier vaak te lang blijft staan. Stuifregen en condens trekken langs het onderdak in het hout, waardoor latten langzaam zachter worden.
Zodra panlatten en tengels hun draagkracht verliezen, beginnen pannen te bewegen. Spijkers werken los, rijen gaan golven en er ontstaan openingen waar water opnieuw zijn weg vindt. Dat lijkt op een probleem met de pannen, maar in werkelijkheid zakt de hele basis weg.
Om te zien waar het water precies binnenkomt, wordt vaak eerst het opsporen van daklekkages gebruikt. De uitkomst laat dan geregeld zien dat meerdere lagen tegelijk zijn aangetast.
Bij snelle renovaties worden soms alleen de pannen vernieuwd. In plaatsen als Gameren en Haaften zien we dat oude latten dan blijven zitten, omdat ze ‘er nog wel goed uitzien’. Dat maskeert het probleem. Nieuwe pannen drukken het verzwakte hout juist verder in.
In zulke situaties geeft een preventieve dakinspectie vaak pas duidelijkheid over de werkelijke staat van het hout.
Zodra latten zacht worden, verkleuren of nagels hun grip verliezen, is vervangen onvermijdelijk. Dat moment hoort bij het bredere kader van Dakrenovatie bij een hellend dak wanneer het dak zelf het probleem wordt.
Als de draagstructuur weer stabiel is, verschuift de aandacht naar het onderdak en de waterkerende lagen die daarboven liggen. Die bepalen of vocht veilig wordt afgevoerd.
Dat wordt verder uitgewerkt bij Onderdak en waterkerende lagen.
Kunnen latten rotten zonder dat je het ziet?
Ja, vaak gebeurt dat onder de pannen.
Is vervangen altijd nodig bij renovatie?
Niet altijd, maar bij verzwakt hout wel.